Ile da ZUS, jeśli odejdziesz z pracy wcześniej

Z 200 000 zł dzisiejszego kapitału w ZUS wyjdzie, w dzisiejszych złotych, około 898 zł emerytury brutto u mężczyzny w wieku 65 lat i około 744 zł u kobiety w wieku 60 lat¹. ZUS dzieli kapitał z konta i subkonta przez średnie dalsze trwanie życia w dniu przejścia na emeryturę: 222,7 miesiąca w wieku 65 lat, 268,9 w wieku 60²³. Kobieta z 20 latami stażu i mężczyzna z 25 dostaną jednak co najmniej najniższą emeryturę, od marca 2026 roku 1 978,49 zł, bo ZUS dopłaca różnicę⁴².

Po odejściu z pracy składki przestają wpływać, a ZUS dalej co roku od 1 czerwca waloryzuje zebrany kapitał, aż do przejścia na emeryturę, u kobiet najwcześniej w wieku 60 lat, u mężczyzn 65. Konto rośnie o inflację powiększoną o realny wzrost sumy składek emerytalnych, nigdy mniej niż o inflację², a subkonto o średni wzrost PKB z pięciu lat⁵.

Ile wyniesie emerytura, jeśli wcześniej przestaniesz płacić składki?

Mężczyzna z 200 000 zł kapitału dostanie około 898 zł brutto miesięcznie¹. Rocznie to niecałe 10 800 zł, więc podatku nie ma: cała kwota mieści się w kwocie wolnej 30 000 zł⁶.

Z emerytury potrąca się 9% składki zdrowotnej i zaliczkę na PIT⁷⁶. Z 898 zł brutto zostaje więc 817 zł na rękę, czyli 14% kosztów życia osoby z naszego przykładu, która wydaje 6 000 zł miesięcznie¹.

Pozostałe 5 183 zł miesięcznie musi dawać portfel, także po 65. urodzinach¹.

Raz w roku dochodzi trzynasta emerytura w wysokości najniższej, w 2026 roku 1 978,49 zł brutto⁸. Przy emeryturze nie wyższej niż 2 900 zł brutto ZUS wypłaca co roku także czternastą w tej samej wysokości⁹. Po składce zdrowotnej obie dają średnio około 300 zł miesięcznie więcej. Narzędzie i kalkulator ich nie doliczają¹.

Swój kapitał sprawdzisz na PUE ZUS. To suma zwaloryzowanych składek na koncie, kapitału początkowego i środków na subkoncie². Kapitału nie odtwarzaj, mnożąc prognozę emerytury z informacji o stanie konta przez dalsze trwanie życia. Obie prognozy pomijają subkonto, a jedna zakłada jeszcze dalsze składki⁵. W naszym przykładzie 200 000 zł to kapitał w dniu odejścia z pracy, w dzisiejszych złotych. Kto jeszcze pracuje, do stanu z PUE dolicza składki, które zapłaci do tego dnia.

Kiedy przysługuje najniższa emerytura?

Kobieta potrzebuje co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, mężczyzna 25, i oboje muszą osiągnąć wiek emerytalny². ZUS dopłaca wtedy do kwoty najniższej emerytury, od 1 marca 2026 roku 1 978,49 zł brutto⁴.

Mężczyzna, który zaczął pracę w wieku 24 lat i kończy ją w wieku 46, ma 22 lata stażu. Bez dalszych składek zabraknie mu trzech lat, a świadczenie zostanie na poziomie wynikającym z kapitału. Kobieta z tym samym stażem dopłatę dostanie.

Okresy nieskładkowe, na przykład pobieranie zasiłku chorobowego, liczą się do stażu najwyżej do jednej trzeciej okresów składkowych². Miesiące ze składkami od podstawy niższej niż płaca minimalna, na przykład na preferencyjnym ZUS, wchodzą do tego stażu tylko w części odpowiadającej tej podstawie².

Jak dobudować staż po odejściu z pracy?

Do dobrowolnego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego przystąpi każdy, kto nie podlega tym ubezpieczeniom obowiązkowo. Okresy opłacania składek są okresami składkowymi: liczą się do stażu i powiększają kapitał⁵². Gdy dobrowolne ubezpieczenie trwa dłużej niż 10 lat, ZUS nie gwarantuje najniższej emerytury, jeśli kapitał na nią nie wystarczy⁵.

Składki płacisz w całości sam, od podstawy nie niższej niż płaca minimalna: 19,52% na emerytalne i 8% na rentowe⁵. Przy płacy minimalnej z 2026 roku, 4 806 zł, to 1 322,61 zł miesięcznie¹⁰. Mężczyźnie z przykładu trzy brakujące lata kosztują więc około 47 600 zł, licząc po dzisiejszej płacy minimalnej. Gdy ta wzrośnie, wzrośnie też koszt, a zwrot przesunie się na później. W zamian od 65. urodzin dostanie 1 978,49 zł brutto zamiast 898 zł, czyli około 1 800 zł na rękę zamiast 817 zł. Różnica wynosi około 983 zł miesięcznie.

Gdyby te 47 600 zł zostały w portfelu przy 6% zwrotu i 2,5% inflacji, do 65. urodzin urosłyby realnie do około 85 000 zł. Gdyby potem pracowały dalej i pokrywały te 983 zł, starczyłyby na około 8 lat. Dopłata do stażu zwraca się więc koło 73. urodzin¹¹. Tablica GUS, wspólna dla kobiet i mężczyzn, daje 65-latkowi średnio jeszcze 222,7 miesiąca, czyli około 18,6 roku³, ale mężczyźni żyją przeciętnie krócej niż kobiety. Według tablic GUS za 2024 rok 65-letni mężczyzna żyje średnio jeszcze około 16 lat, a 73. urodziny osiąga prawie czterech na pięciu¹². Portfel ma za to jedną przewagę: pieniądze z niego da się zostawić w spadku. Rachunek liczy kapitał w ZUS tak jak kalkulator, rosnący do 65. urodzin tylko o inflację. Gdy konto urośnie realnie o 1% rocznie, różnica spadnie do około 810 zł, a zwrot przesunie się koło 75. urodzin; przy 2% różnica wyniesie około 610 zł, a zwrot przyjdzie koło 80¹¹. Zakładamy też, że warunki najniższej emerytury się nie zmienią.

O ile świadczenie z ZUS przyspiesza odejście?

W naszym przykładzie kapitał w ZUS przyspiesza odejście o 7 miesięcy. Policzyliśmy osobę w wieku 35 lat z 400 000 zł oszczędności, która odkłada 8 000 zł miesięcznie, wydaje 6 000 zł miesięcznie i zakłada 6% zwrotu rocznie. Porównujemy plan bez ZUS z planem z kapitałem 200 000 zł¹³.

Jedna zmiana a data odejścia z pracy

czas do odejścia z pracy; cały pasek — do 65 lat

Przed zmianąmaj 2038 · 46 lat

Po zmianiepaździernik 2037 · 46 lat

Liczby z wykresu

Wariant	Odejście z pracy	Wiek	Most	Podatek w całym planie
Przed zmianą	maj 2038	46 lat	13 lat 5 mies.	1 407 685 zł
Po zmianie	październik 2037	46 lat	14 lat	1 262 103 zł

Zmiana

Kapitał w ZUS	nie podano → 200 000 zł
Odejście z pracy	7 mies. wcześniej

Założenia (liczone na 25 października 2026, kwoty nominalne)

Wiek	35 lat
Majątek dostępny	400 000 zł
Konta emerytalne od 65 lat (IKZE)	0 zł
Odkładasz miesięcznie	8 000 zł
Koszty życia miesięcznie	6 000 zł
Stopa zwrotu rocznie	6%
Nowe wpłaty na	IKE

Odejście przesuwa się z maja 2038 na październik 2037. Okres życia ze zwykłego rachunku do 60. urodzin, kiedy otwiera się IKE, wydłuża się z 13 lat 5 mies. do 14 lat¹³.

Dla osoby z 300 000 zł, która odkłada 3 000 zł miesięcznie i bez ZUS odchodzi w wieku 56 lat, ten sam kapitał przyspiesza odejście o 1 rok 3 mies.¹³

Kalkulator liczy świadczenie od 65 lat dla obu płci, przez dzielnik dla 65 lat, i nie zakłada najniższej emerytury, bo nie zna twojego stażu. Kapitał podnosi do tego wieku tylko o inflację. Ustawa waloryzuje konto co najmniej o inflację, więc ta część wyjdzie nie mniejsza niż w kalkulatorze, a subkonto rośnie o wzrost PKB²⁵. Dzielnik też się zmieni: GUS ogłasza tablicę co roku, a dłuższe trwanie życia obniży świadczenie³.

Co z ubezpieczeniem zdrowotnym po odejściu z pracy?

Gdy kończy się etat albo działalność, a nie masz innego tytułu do ubezpieczenia, na przykład umowy zlecenia, prawo do leczenia na NFZ wygasa po 30 dniach⁷. Jeśli małżonek jest ubezpieczony, na przykład z etatu, zgłasza cię jako członka rodziny⁷.

Umowa zlecenia daje ubezpieczenie, a składka wynosi wtedy 9% samego zarobku po składkach społecznych, bez minimalnej podstawy⁷. Kalkulator liczy taką pracę po odejściu na rękę, po składkach i PIT, do wieku, który wpiszesz. Dobrowolną składkę w NFZ dolicza dopiero od jej końca do 65 lat.

Kto po odejściu jeszcze szuka pracy, może zarejestrować się w urzędzie pracy. Bezrobotny jest ubezpieczony z mocy ustawy, bez dobrowolnej składki do NFZ⁷. Status wymaga gotowości do podjęcia pracy na pełny etat i braku stałego źródła dochodu, a za takie ustawa uznaje też przychód powyżej połowy płacy minimalnej miesięcznie. Wyłącza z tego odsetki i inne przychody od pieniędzy na rachunkach bankowych¹⁴. O sprzedaży akcji i jednostek funduszy ustawa wprost nie mówi, więc o tym, czy to stałe źródło dochodu, rozstrzyga urząd.

Kto nie ma żadnego z tych tytułów, ubezpiecza się w NFZ dobrowolnie. Ostatnia ogłoszona stawka, na IV kwartał 2026 roku, to 844,77 zł miesięcznie, w przeliczeniu na rok około 10 137 zł¹⁵. Podstawą składki jest co najmniej przeciętne wynagrodzenie, więc stawka rośnie razem z nim⁷. Po przerwie w ubezpieczeniu trwającej trzy miesiące lub dłużej NFZ pobiera przy zgłoszeniu jednorazową opłatę dodatkową, od 20% do 200% podstawy składki, tym wyższą, im dłuższa była przerwa⁷.

Jak ta składka przesuwa datę odejścia, pokazujemy w tekście o życiu z oszczędności przed 60.

Kiedy nie liczyć na ZUS w planie?

Gdy nie znasz jeszcze swojego kapitału, policz plan bez świadczenia. Gdy go znasz i masz staż na najniższą emeryturę, kalkulator pokaże mniej, niż dostaniesz, bo dopłaty do najniższej nie zakłada.

Kapitał w ZUS dopiszesz w kalkulatorze z tym scenariuszem. Porównanie kont, na które możesz odkładać zamiast liczyć na ZUS, jest w tekście IKE czy IKZE przed 60.

Przypisy

1. Wyliczenie Plan Majątku: 200 000 zł kapitału z prognozy bez dalszych składek podzielone przez 222,7 miesiąca (898 zł) albo przez 268,9 miesiąca (744 zł), minus 9% składki zdrowotnej i podatek ze skali PIT z kwotą zmniejszającą podatek (przy 898 zł brutto 0 zł), w dzisiejszych złotych; na tle kosztów życia 6 000 zł miesięcznie; trzynasta i czternasta emerytura po 1 978,49 zł minus 9% to 3 600,86 zł rocznie, czyli około 300 zł miesięcznie, poza tym rachunkiem; stan na 2026-10-05. ↩ ↩ ↩ ↩ ↩

2. Ustawa o emeryturach i rentach z FUS, art. 5 ust. 2 (okresy nieskładkowe najwyżej do 1/3 składkowych), art. 6 ust. 1 (okresy składkowe), art. 7 pkt 1 lit. b (pobieranie zasiłku chorobowego jako okres nieskładkowy), art. 24 ust. 1 (wiek emerytalny), art. 25 ust. 1 (podstawa: zwaloryzowane składki, kapitał początkowy i środki na subkoncie), ust. 3 i 6 (waloryzacja składek corocznie od 1 czerwca, wskaźnik: inflacja powiększona o realny wzrost sumy przypisu składek emerytalnych, nie niższy niż inflacja), art. 26 (kapitał podzielony przez średnie dalsze trwanie życia), art. 85 ust. 2 (kwota najniższej emerytury) i art. 87 ust. 3 (miesiące ze składkami od podstawy niższej niż minimalne wynagrodzenie liczą się do stażu proporcjonalnie do tej podstawy) i art. 87 ust. 1 (podwyższenie do najniższej przy 20 i 25 latach stażu i wieku 60 albo 65 lat): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19981621118 (otwiera się w nowej karcie) ↩ ↩ ↩ ↩ ↩ ↩ ↩ ↩ ↩

3. Komunikat Prezesa GUS, tablica średniego dalszego trwania życia, M.P. 2026 poz. 319 (60 lat: 268,9 mies., 65 lat: 222,7 mies.): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20260000319 (otwiera się w nowej karcie) ↩ ↩ ↩

4. Komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026, M.P. 2026 poz. 220, najniższa emerytura od 1 marca 2026: 1 978,49 zł: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20260000220 (otwiera się w nowej karcie) ↩ ↩

5. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 7 (dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe), art. 16 ust. 4 pkt 2 (składki ubezpieczonych dobrowolnie finansują w całości sami ubezpieczeni), art. 18 ust. 7 (podstawa: zadeklarowana kwota, nie niższa niż minimalne wynagrodzenie), art. 22 ust. 1 (19,52% podstawy na ubezpieczenie emerytalne, 8% na rentowe), art. 40c ust. 1 i 4 (waloryzacja subkonta corocznie od 1 czerwca o średnią dynamikę PKB w cenach bieżących z 5 lat), art. 10 (przy dobrowolnym ubezpieczeniu dłuższym niż 10 lat nie obowiązuje gwarancja minimalnego świadczenia, gdy nie zapewnia go stan konta) i art. 50 ust. 1a pkt 2 i ust. 1ba (hipotetyczna emerytura w informacji o stanie konta od 35 lat), ust. 1c (dwa warianty, w tym z hipotetycznymi dalszymi składkami) i ust. 2 (składki i kapitał początkowy, bez subkonta, podzielone przez dalsze trwanie życia w wieku 60 lat u kobiet i 65 u mężczyzn): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19981370887 (otwiera się w nowej karcie) ↩ ↩ ↩ ↩ ↩ ↩

6. Ustawa o PIT, art. 27 ust. 1 (skala podatkowa: 12% do 120 000 zł, kwota zmniejszająca podatek 3 600 zł): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19910800350 (otwiera się w nowej karcie) ; tabela skali na stronie Ministerstwa Finansów: https://www.podatki.gov.pl/podatki-firmowe/pit/informacje-podstawowe/co-jest-opodatkowane/opodatkowanie-wedlug-skali-podatkowej (otwiera się w nowej karcie) ↩ ↩

7. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, art. 66 ust. 1 pkt 16 (emeryci) i pkt 24 (bezrobotni), art. 67 ust. 3 (zgłoszenie członków rodziny) i ust. 4 (prawo do świadczeń ustaje 30 dni po wygaśnięciu obowiązku ubezpieczenia), art. 68 ust. 1 (dobrowolne ubezpieczenie dla osób spoza art. 66 ust. 1), ust. 4 pkt 1 (podstawa: deklarowany dochód, nie niższy niż przeciętne wynagrodzenie) i ust. 7–8 (opłata dodatkowa: 20% podstawy przy przerwie od 3 miesięcy do roku, do 200% przy przerwie powyżej 10 lat), art. 79 ust. 1 (9% podstawy) i art. 81 ust. 8 pkt 2 (podstawą u emeryta jest kwota emerytury): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20042102135 (otwiera się w nowej karcie) ↩ ↩ ↩ ↩ ↩ ↩ ↩

8. Ustawa z 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów, w brzmieniu ogłoszonym w Dz.U. 2020 poz. 321: art. 2 ust. 1 (przysługuje osobom z prawem do emerytury w dniu 31 marca roku wypłaty) i art. 5 (w wysokości najniższej emerytury z art. 85 ust. 2 ustawy o FUS obowiązującej od 1 marca): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200000321 (otwiera się w nowej karcie) ↩

9. Ustawa z 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów, Dz.U. 2023 poz. 1407: art. 2 (prawo do emerytury w ostatnim dniu miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty) i art. 3 (kwota najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca przy świadczeniu do 2 900 zł brutto, powyżej pomniejszona o nadwyżkę; poniżej 50 zł nie wypłaca się): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230001407 (otwiera się w nowej karcie) ↩

10. Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. (4 806 zł od 1 stycznia 2026), omówienie rządowe: https://zielonalinia.gov.pl/wynagrodzenie-minimalne-w-2026-1/ (otwiera się w nowej karcie) ↩

11. Wyliczenie Plan Majątku: składka 27,52% od 4 806 zł to 1 322,61 zł miesięcznie, przez 36 miesięcy 47 614 zł; najniższa emerytura 1 978,49 zł minus 9% składki zdrowotnej to 1 800,43 zł na rękę (podatek 0 zł, bo 12 razy ta kwota mieści się w kwocie wolnej), wobec 817 zł z kapitału 200 000 zł; różnica 983 zł miesięcznie; 47 614 zł wpłacone w wieku 46–49 lat, rosnące realnie o 3,4% rocznie (6% zwrotu przy 2,5% inflacji) przez 16–19 lat do 65. urodzin (średnio około 17,5 roku), to około 84 000–86 000 zł, zależnie od tego, czy wpłaty liczyć z początku, czy z końca miesiąca; wypłacane po 983 zł miesięcznie przy tym samym realnym zwrocie 3,4% rocznie wystarczają na 98–100 miesięcy, czyli około 8 lat i 2–4 miesięcy od 65. urodzin; portfel liczony bez podatku od zysków; wrażliwość: kapitał 200 000 zł rosnący realnie o 1% rocznie przez 19 lat to około 241 600 zł, 1 085 zł brutto i 987 zł na rękę, różnica 813 zł i około 124 miesięcy wypłat (10,3 roku), a o 2% rocznie około 291 400 zł, 1 308 zł brutto, 1 190 zł na rękę, różnica 610 zł i około 177 miesięcy (14,7 roku); w dzisiejszych złotych, bez wzrostu płacy minimalnej i bez waloryzacji świadczeń; stan na 2026-10-05. ↩ ↩

12. Wyliczenie Plan Majątku z tablicy trwania życia GUS za 2024 rok (Trwanie życia w 2024 r., dane w zbiorze Eurostat demo_mlifetable, Polska, mężczyźni): dożywający 73 lat podzieleni przez dożywających 65 lat to 0,787, a dalsze trwanie życia w wieku 65 lat około 16,3 roku: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/demo_mlifetable/default/table (otwiera się w nowej karcie) ↩

13. Wyliczenie Plan Majątku: wiek 35 lat, majątek dostępny 400 000 zł, wpłata 8 000 zł miesięcznie (na IKE do rocznego limitu, reszta na zwykłe konto), w drugim wariancie 300 000 zł i 3 000 zł miesięcznie; koszty życia 6 000 zł miesięcznie rosnące z inflacją 2,5%, stopa zwrotu 6% rocznie, kapitał w ZUS 200 000 zł podnoszony o inflację, świadczenie od 65 lat, kwoty nominalne, stan na 2026-10-03. ↩ ↩ ↩

14. Ustawa z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, art. 2 pkt 1 (bezrobotny: niezatrudniony, bez stałego źródła dochodu, zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy) i pkt 42 lit. d (stałe źródło dochodu: przychód powyżej połowy minimalnego wynagrodzenia miesięcznie, z wyłączeniem odsetek od środków na rachunkach bankowych): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000620 (otwiera się w nowej karcie) ↩

15. NFZ, dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, składka za IV kwartał 2026: https://www.nfz-warszawa.pl/dla-pacjenta/zalatw-sprawe-krok-po-kroku/jak-ubezpieczyc-sie-dobrowolnie/ (otwiera się w nowej karcie) ↩