Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne po odejściu z pracy: ile kosztuje

Po odejściu z pracy, jeśli nie masz innego tytułu do ubezpieczenia, ubezpieczasz się w NFZ dobrowolnie. W październiku, listopadzie i grudniu 2026 dobrowolna składka zdrowotna to 844,77 zł miesięcznie, w przeliczeniu na rok 10 137,24 zł¹². W naszym przykładzie składka płacona do 65 lat przesuwa odejście z pracy o 7 miesięcy³.

Kwota to 9% przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z poprzedniego kwartału, a to za III kwartał GUS ogłosił 20 października 2026¹⁴.

Ile wynosi dobrowolna składka zdrowotna pod koniec 2026 roku?

Od października do grudnia 2026 wynosi 844,77 zł za każdy miesiąc, 9% z 9 386,28 zł¹⁴. Podstawą jest deklarowany dochód, nie niższy niż przeciętne wynagrodzenie, więc osoba żyjąca z oszczędności płaci od tego minimum⁵. Od stycznia NFZ policzy ją z wynagrodzenia za IV kwartał, więc stawka się zmieni¹.

Za miesiąc, w którym ubezpieczenie trwało choćby kilka dni, płacisz całą składkę. Termin mija 20. dnia następnego miesiąca, a pieniądze idą na indywidualny rachunek w ZUS razem z miesięczną deklaracją ZUS DRA¹.

Kto po odejściu z pracy nie musi płacić tej składki?

Nie płaci jej osoba ubezpieczona z innego tytułu, bo umowę dobrowolną zawiera tylko ktoś spoza listy ubezpieczonych obowiązkowo⁵. Po odejściu z etatu najczęściej chodzi o dwie sytuacje:

• małżonek zgłasza cię jako członka rodziny, jeśli sam jest ubezpieczony, na przykład ma etat, i nie płaci za to więcej¹⁶;
• dorabiasz na umowie zlecenie, a zleceniodawca odprowadza składkę zdrowotną od wynagrodzenia z tej umowy⁷.

Rejestracja w urzędzie pracy też daje ubezpieczenie obowiązkowe, ale status bezrobotnego wymaga gotowości do pracy na pełny etat i braku stałego źródła dochodu⁵⁸. Dla kogoś, kto odszedł z pracy na dobre i żyje z oszczędności, ta droga zwykle odpada.

Emeryt z ZUS jest ubezpieczony obowiązkowo, a składkę liczy się od kwoty emerytury, więc z przejściem na emeryturę składasz w NFZ wniosek o rozwiązanie dobrowolnej umowy⁵¹. Kalkulator Plan Majątku zakłada, że to następuje w 65. urodziny. Kobieta może przejść na emeryturę od 60 lat i wtedy płaci krócej⁹.

Od kiedy płacić po odejściu z etatu?

Od 31. dnia po końcu umowy o pracę. Przez 30 dni od wygaśnięcia obowiązkowego ubezpieczenia nadal leczysz się na NFZ, potem prawo do świadczeń ustaje¹⁰.

Ubezpieczenie dobrowolne zaczyna się w dniu wpisanym do umowy, ale nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku, więc wniosek składasz najpóźniej 31. dnia¹. Do oddziału wojewódzkiego NFZ niesiesz wniosek w dwóch egzemplarzach i świadectwo pracy, a w ciągu 7 dni od podpisania umowy zgłaszasz się w ZUS na druku ZUS ZZA¹.

Ile kosztuje przerwa w ubezpieczeniu?

Po przerwie trwającej 3 miesiące lub dłużej NFZ pobiera przy zawarciu umowy jednorazową opłatę dodatkową, od 20% do 200% podstawy¹¹. Do końca 2026 roku wynosi ona¹:

Przerwa w ubezpieczeniu	Opłata dodatkowa
od 3 miesięcy do roku	1 877,26 zł
ponad rok do 2 lat	4 693,14 zł
ponad 2 lata do 5 lat	9 386,28 zł
ponad 5 lat do 10 lat	14 079,42 zł
ponad 10 lat	18 772,56 zł

Przerwa krótsza niż 3 miesiące nie wiąże się z opłatą, ale przez ten czas nie masz prawa do leczenia na NFZ¹¹¹⁰. W trudnej sytuacji materialnej dyrektor oddziału NFZ może rozłożyć opłatę na raty albo od niej odstąpić¹.

O ile składka przesuwa wcześniejsze odejście z pracy?

W naszym przykładzie o 7 miesięcy, na kwiecień 2038 zamiast września 2037³.

Policzyliśmy plan osoby w wieku 45 lat, która ma 600 000 zł poza kontami emerytalnymi i 100 000 zł na IKZE, odkłada 5 000 zł i wydaje 6 000 zł miesięcznie. Jej małżonek pracuje na etacie do jej 65. urodzin. Do tego 6% zwrotu rocznie, a koszty i składka rosną o 2,5% rocznie, tyle, ile wynosi cel inflacyjny NBP³¹².

Ubezpieczenie po odejściu	Odejście z pracy	Lata do wypłaty z IKZE w 65
przez ubezpieczonego małżonka	wrzesień 2037	9 lat 1 mies.
dobrowolne w NFZ do 65 lat	kwiecień 2038	8 lat 6 mies.

Od kwietnia 2038 do 65. urodzin to 102 miesiące składki, w dzisiejszych złotych razem 86 166,54 zł¹³. W dniu odejścia potrzeba na nią mniej, bo pieniądze czekające na wydanie dalej pracują przy 6% rocznie³. Osoba bez małżonka ma tylko drugi wiersz tabeli.

Kiedy ta kwota w planie nie wystarczy?

Gdy płace w kraju rosną szybciej niż ceny. Plan podnosi składkę tylko o 2,5% rocznie, a prawdziwa stawka idzie za przeciętnym wynagrodzeniem³. Wyliczenie dla małżonków też się zmienia, jeśli z pracy odchodzicie oboje: zgłosić do ubezpieczenia może tylko osoba ubezpieczona, więc składkę płacicie wtedy dwie¹⁶. Opóźnienie z zapłatą też kosztuje, bo ubezpieczenie ustaje po miesiącu nieprzerwanej zaległości¹.

Jak policzyć cały plan wcześniejszego odejścia, opisujemy w tekście o tym, ile trzeba mieć na wcześniejszą emeryturę. Lata do 60. urodzin, zanim IKE zacznie wypłacać bez podatku od zysku, liczymy w tekście o moście do emerytury.

Przypisy

1. NFZ, dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, składka i opłata dodatkowa w październiku, listopadzie i grudniu 2026, członkowie rodziny ubezpieczonego, rozwiązanie umowy przy objęciu ubezpieczeniem z innego tytułu: https://www.nfz-warszawa.pl/dla-pacjenta/zalatw-sprawe-krok-po-kroku/jak-ubezpieczyc-sie-dobrowolnie/ (otwiera się w nowej karcie) ↩ ↩ ↩ ↩ ↩ ↩ ↩ ↩ ↩ ↩ ↩ ↩ ↩

2. Wyliczenie Plan Majątku: 844,77 zł × 12 = 10 137,24 zł; stan na 2026-10-25. ↩

3. Wyliczenie Plan Majątku: wiek 45 lat, majątek dostępny 600 000 zł na zwykłym koncie, IKZE 100 000 zł (wypłata od 65 lat), wpłaty 5 000 zł miesięcznie na zwykłe konto, koszty życia 6 000 zł miesięcznie rosnące z inflacją 2,5% rocznie, stopa zwrotu 6% rocznie nominalnie, podatek Belki 19% od zysku na zwykłym koncie, plan do 90. roku życia; wariant „przez ubezpieczonego małżonka” bez składki zdrowotnej, przy małżonku ubezpieczonym do 65. urodzin tej osoby, wariant „dobrowolne w NFZ” ze składką 844,77 zł miesięcznie w dzisiejszych złotych, rosnącą z inflacją, od odejścia z pracy do 65. urodzin; stan na 2026-10-25. ↩ ↩ ↩ ↩ ↩

4. Obwieszczenie Prezesa GUS z 20 października 2026 r.: przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku, w III kwartale 2026 r. wyniosło 9 386,28 zł: https://publikacje.new.stat.gov.pl/portal-publikacje/obwieszczenie-prezesa-gus-w-sprawie-przecietnego-miesiecznego-wynagrodzenia-w-sektorze-przedsiebiorstw-wlacznie-z-wyplatami-z-zysku-w-trzecim-kwartale-2026-r (otwiera się w nowej karcie) ↩ ↩

5. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 66 ust. 1 (ubezpieczeni obowiązkowo, w tym pkt 16 emeryci i pkt 24 bezrobotni), art. 68 ust. 1 (dobrowolne ubezpieczenie osoby spoza art. 66 ust. 1) i ust. 4 pkt 1 (podstawa: deklarowany dochód, nie niższy niż przeciętne wynagrodzenie), art. 79 ust. 1 (składka 9% podstawy), art. 81 ust. 8 pkt 2 (podstawą u emeryta jest kwota emerytury): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20042102135 (otwiera się w nowej karcie) ↩ ↩ ↩ ↩

6. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, art. 67 (członkowie rodziny ubezpieczonego, w tym małżonek): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20042102135 (otwiera się w nowej karcie) ↩ ↩

7. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e (osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20042102135 (otwiera się w nowej karcie) ↩

8. Ustawa z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, art. 2 pkt 1 (bezrobotny: niezatrudniony, bez stałego źródła dochodu, zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000620 (otwiera się w nowej karcie) ↩

9. Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, art. 24 ust. 1a (wiek emerytalny 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19981621118 (otwiera się w nowej karcie) ↩

10. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, art. 67 ust. 4 (prawo do świadczeń ustaje po 30 dniach od wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20042102135 (otwiera się w nowej karcie) ↩ ↩

11. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, art. 68 ust. 7 i 8 (opłata dodatkowa po przerwie w ubezpieczeniu od 3 miesięcy, od 20% do 200% podstawy) i ust. 11 (odstąpienie od opłaty albo raty): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20042102135 (otwiera się w nowej karcie) ↩ ↩

12. Cel inflacyjny NBP, 2,5%: https://nbp.pl/polityka-pieniezna/ (otwiera się w nowej karcie) ↩

13. Wyliczenie Plan Majątku: 102 miesiące od kwietnia 2038 do 65. urodzin × 844,77 zł = 86 166,54 zł w dzisiejszych złotych, bez inflacji i bez zysku z pieniędzy czekających na wydanie; stan na 2026-10-25. ↩